Çin’in enerji sistemini temizleme çabası altında suni zeka, soyut siyaset terimleriyle değil, günlük operasyonlarda gücün iyi mi üretildiğini, taşındığını ve kullanıldığını şekillendirmeye başlıyor.
Çin’in kuzeyindeki bir kent olan Chifeng’de yenilenebilir enerjiyle çalışan bir yapınak açık bir örnek sunuyor. Tesis, tamamen yakındaki rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinden üretilen elektriği kullanarak hidrojen ve amonyak üretiyor. Daha geniş bir şebekeye bağlı geleneksel tesislerin aksine, bu tesis kendi kapalı sistemiyle iş yapmaktadır. Bu seviye, faydanın yanı sıra bir problemi da bununla beraber getiriyor: Yenilenebilir enerji temiz, sadece hava şartlarına nazaran yükselip düşüyor.
Üretimi istikrarlı tutmak için yapınak, sahibi Envision tarafınca oluşturulan suni zeka destekli bir denetim sistemine güveniyor. Yazılım, durağan(durgun) programları kovuşturmak yerine rüzgar ve güneş ışığındaki değişikliklere nazaran çıktıyı devamlı olarak ayarlar. Tarafınca bildirildiği şeklinde ReutersEnvision’ın hidrojen enerjisi baş mühendisi Zhang Jian, sistemi, elektrik arzını ve endüstriyel talebi gerçek zamanlı olarak koordine eden bir iletkene benzetti.
Rüzgar hızları arttığında, mevcut gücün tüm avantajlarından yararlanmak için üretim otomatikman artar. Koşullar zayıfladığında, zorlanmayı önlemek için elektrik kullanımı hızla azaltılır. Zhang, sistemin yenilenebilir enerjinin değişkenliğine karşın tesisin yüksek verimlilikte çalışmasına olanak sağladığını söylemiş oldu.
Bunun şeklinde projeler, Çin’in hidrojen ve amonyak planlarının merkezinde içeriyor; bu yakıtlar, çelik üretimi ve nakliye şeklinde sektörlerde emisyonların azaltılması açısından mühim görülüyor. Ek olarak daha geniş bir stratejiye de işaret ediyorlar: Ülke şebekesine daha çok yenilenebilir enerji ekledikçe karmaşıklığı yönetmek için suni zekayı kullanmak.
Araştırmacılar suni zekanın Çin’in iklim hedeflerine ulaşmada mühim bir rol oynayabileceğini korumak için çaba sarfediyor. Nanjing’deki Güneydoğu Üniversitesi’nde düşük karbonlu geçişler üstünde çalışan doçent Zheng Saina, suni zekanın emisyon takibinden elektrik arz ve talebini tahmin etmeye kadar çeşitli görevleri destekleyebileceğini söylemiş oldu. Bununla birlikte suni zekanın, bilhassa enerjiye aç veri merkezleri vesilesiyle, güç tüketiminde süratli bir artışa niçin olduğu mevzusunda da uyardı.
Çin şu anda öteki ülkelerden daha çok rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesi kuruyor, sadece bu gücü verimli bir halde absorbe etmek hala bir güçlük. Pekin merkezli araştırma şirketi Trivium China’nın direktör yardımcısı Cory Combs’a nazaran suni zeka, şebekeyi daha esnek ve duyarlı hale getirmenin bir yolu olarak giderek daha çok görülüyor.
Bu fikir, Pekin’in Eylül ayında “Suni Zeka+ Enerji” stratejisini uygulamaya koymasıyla resmileşti. Plan, şebeke operasyonlarına, enerji üretimine ve endüstriyel kullanıma odaklanan fazlaca sayıda büyük suni zeka modelinin geliştirilmesi de dahil olmak suretiyle suni zeka sistemleri ile enerji sektörü içinde daha derin bağlantılar kurulmasını gerektiriyor. Hükümet, 2027 yılına kadar düzinelerce pilot projeyi hayata geçirmeyi ve suni zekayı 100’den fazla kullanım senaryosunda kontrol etmeyi hedefliyor. Yetkililer önümüzdeki üç yıl içinde Çin’in enerjide suni zeka entegrasyonunda dünya lideri olarak tanımladıkları seviyeye ulaşmasını istiyor.
Combs, genel amaçlı suni zekadan ziyade rüzgar santralleri, nükleer santraller yada şebeke dengeleme şeklinde belirli işler için tasarlanmış son aşama uzmanlaşmış araçlara odaklanıldığını söylemiş oldu. Şangay’daki Çin Avrupa Internasyonal İşletme Okulu’nda profesör olan Hu Guangzhou’ya nazaran bu yaklaşım, yatırımın büyük kısmının gelişmiş geniş dil modelleri meydana getirmeye harcandığı ABD ile karşıtlık oluşturuyor.
Suni zekanın anında tesir yaratabileceği alanlardan biri de talep tahminidir. Xi’an Jiaotong-Liverpool Üniversitesi’nde destek doçent olan Fang Lurui, kesintileri önlemek için elektrik şebekelerinin her an arz ve talebi karşılaması icap ettiğini söylemiş oldu. Yenilenebilir üretim ve elektrik kullanımına ilişkin doğru tahminler, operatörlerin ileriyi planlamalarına, gerektiğinde enerjiyi pillerde depolamalarına ve kömürle çalışan yedek tesislere olan bağımlılığı azaltmalarına olanak tanır.
Bazı şehirler halihazırda denemeler yapıyor. Şangay, veri merkezleri, bina sistemleri ve elektrikli vasıta şarj cihazları da dahil olmak suretiyle düzinelerce operatörü tek bir koordineli ağa bağlayan kent çapında bir sanal enerji santrali başlattı. Geçtiğimiz ağustos ayında meydana getirilen bir tecrübe etme esnasında sistem, puant talebi 160 megavattan fazla azalttı; bu da kabaca ufak bir kömür santralinin üretimine eşdeğer.
Combs, çağdaş enerji üretiminin giderek dağınık ve aralıklı olması sebebiyle bu tür sistemlerin mühim bulunduğunu söylemiş oldu. “Tahmin edebilen ve yeni detayları fazlaca süratli bir halde açıklayabilen fazlaca sağlam bir şeye ihtiyacınız var” dedi.
Çin, şebekenin ötesinde suni zekayı enerji, çelik, çimento ve alüminyum şeklinde emisyon ağırlıklı endüstrilerde etkinlik gösteren 3.000’den fazla şirketi kapsayan ulusal karbon piyasasına da uygulamayı düşünüyor. Bu sektörler hep beraber ülkenin karbon emisyonunun %60’ından fazlasını üretiyor. Berlin merkezli fikir kuruluşu adelphi’nin üst düzey yöneticilerinden Chen Zhibin, suni zekanın düzenleyici kurumların emisyon verilerini doğrulamasına, parasız karşılık tahsisini hassaslaştırmasına ve şirketlere üretim maliyetleri mevzusunda daha net bilgiler vermesine destek olabileceğini söylemiş oldu.
Sadece fırsatlarla beraber riskler de artıyor. Araştırmalar, 2030 yılına kadar Çin’in suni zeka veri merkezlerinin her yıl 1.000 terawatt saatten fazla elektrik tüketebileceğini gösteriyor; bu da kabaca Japonya’nın mevcut senelik kullanımıyla aynı. Suni zeka sektöründen meydana gelen yaşam döngüsü emisyonlarının keskin bir halde artacağı ve Çin’in 2030 emisyon hedefinden fazlaca sonrasında zirveye ulaşacağı öngörülüyor.
Bu şekilde bir emek harcama üstünde çalışan Çin Renmin Üniversitesi’nden doktora araştırmacısı Xiong Qiyang, sonuçların kömürün Çin’in enerji karışımına hâlâ hakim olduğu gerçeğini yansıttığını söylemiş oldu. Enerji kaynakları yeterince süratli değişmediği takdirde süratli suni zeka genişlemesinin ulusal iklim hedeflerini karmaşık hale getirebileceği mevzusunda uyardı.
Buna karşılık düzenleyiciler kuralları sıkılaştırmaya başladı. 2024 fiil planı, veri merkezlerinin enerji verimliliğini artırmasını ve yenilenebilir enerji kullanımını her yıl %10 artırmasını gerektiriyor. Öteki girişimler ise rüzgar ve güneş kaynaklarının daha bolca olduğu batı bölgelerinde yeni tesislerin inşasını teşvik ediyor.
Doğu kıyısındaki operatörler de yeni fikirleri kontrol ediyorlar. Şanghay civarlarında, enerji ve su kullanımını azaltmak amacıyla soğutma amacıyla deniz suyunu kullanan bir su altı veri merkezi açılacak. Geliştirici Hailanyun, tesisin gücünün çoğunu açık denizdeki bir rüzgar çiftliğinden alacağını ve projenin uygulanabilirliği kanıtlanırsa çoğaltılabileceğini söylemiş oldu.
Suni zekanın artan enerji taleplerine karşın Xiong, dikkatli bir halde uygulanmış olduğu takdirde emisyonlar üstündeki genel tesirinin hala pozitif yönde olabileceğini savundu. Ağır sanayiyi, enerji sistemlerini ve karbon pazarlarını optimize etmek için kullanılan suni zekanın, siyaset yapıcıların yönetmesi ihtiyaç duyulan yeni baskılar yaratsa bile Çin’in emisyonları azaltma çabasının mühim bir parçası olmaya devam edebileceğini söylemiş oldu.
(Fotoğraf: Matthew Henry)
Ek olarak bakınız: Çin’in çip istifleme stratejisi hakkaten Nvidia’nın suni zeka hakimiyetine meydan okuyabilir mi?
Sektör liderlerinden suni zeka ve büyük veri hakkında daha çok data edinmek ister misiniz? Çıkış yapmak Yapay Zeka ve Büyük Veri Fuarı Amsterdam, Kaliforniya ve Londra’da gerçekleşiyor. Kapsamlı etkinlik, TechEx ve öteki önde gelen teknoloji etkinlikleriyle aynı yerde bulunuyor, tıklayın Burada daha çok data için.
AI News tarafınca desteklenmektedir TechForge Medyası. Yaklaşan öteki kurumsal teknoloji etkinliklerini ve web seminerlerini keşfedin Burada.
