İçindekiler
DeFi’de Intent Tabanlı İşlemler: “Sonuç Odaklı” Yeni Dönem
Merkeziyetsiz finans (DeFi) işlemlerinde geleneksel yöntemler, kullanıcıdan her adımı tek tek belirlemesini ister. Ancak intent tabanlı işlemler (niyet odaklı işlemler), bu karmaşıklığı ortadan kaldırarak kullanıcıyı sadece hedefine odaklar. Bu modelde “nasıl yapılacağı” ile değil, “ne elde edileceği” ile ilgilenirsiniz.
Intent (Niyet) Nedir?
DeFi’de “intent”, kullanıcının ulaşmak istediği nihai hedeftir. Geleneksel işlemlerde her komutu kendiniz verirken (Emir tabanlı), niyet tabanlı sistemlerde sadece sonucu söylersiniz.
-
Geleneksel Yöntem (Emir Tabanlı): “ETH’lerimi al, A havuzuna git, B token’ı ile takas et, şu kadar gaz ücreti öde ve cüzdanıma gönder.” (Eğer havuz boşsa veya gaz yetersizse işlem hata verir.)
-
Yeni Yöntem (Niyet Tabanlı): “Elimde 1 ETH var ve en az 2.000 USDC almak istiyorum. Gerisini hallet.” (Sistem en uygun yolu kendi bulur.)
Sistem Nasıl Çalışır? “Solvers” (Çözücüler) Devreye Giriyor
Niyet tabanlı bir sistemde işlem döngüsü klasik yöntemden farklı ilerler:
-
Niyet Beyanı: Kullanıcı, hedeflediği sonucu belirten bir mesajı imzalar.
-
Dış Kaynak Kullanımı: Bu niyet, Solvers (Çözücüler) veya Fillers adı verilen üçüncü taraf uzmanlara iletilir.
-
Rekabet ve Yürütme: Çözücüler, kullanıcının niyetini en verimli şekilde (en düşük fiyat, en az gaz) gerçekleştirmek için birbirleriyle yarışır.
-
On-Chain Yerleşim: Kazanan çözücü, işlemi blok zinciri üzerinde gerçekleştirir. Genellikle gaz ücretini de önceden kendisi öder.
Niyet Tabanlı İşlemlerin Avantajları
Bu teknoloji, DeFi deneyimini kökten değiştirerek şu faydaları sağlar:
-
Kusursuz Kullanıcı Deneyimi (UX): Teknik detaylarla uğraşmanıza gerek kalmaz. “Gasless” (gaz ücretisiz) işlemler mümkündür; ücreti takas ettiğiniz token ile ödeyebilirsiniz.
-
MEV Koruması: Geleneksel işlemlerde sandviç saldırısı gibi bot saldırılarına (MEV) açıksınızdır. Niyet tabanlı sistemlerde risk çözücüye devredilir; niyetiniz gerçekleşene kadar işlem tamamlanmaz.
-
Sermaye Verimliliği: Çözücüler, en iyi fiyatı bulmak için farklı ağları ve likidite kaynaklarını tarar. Bu da size daha iyi bir fiyat olarak geri döner.
Önde Gelen Intent Protokolleri
Piyasada bu modeli başarıyla uygulayan bazı platformlar şunlardır:
| Protokol | Özellik |
| CoW Protocol | MEV koruması ve “Coincidence of Wants” (İsteklerin Çakışması) eşleşmesi sağlar. |
| UniswapX | Gaz ücretisiz takas ve Hollanda açık artırması mekanizmasıyla en iyi fiyatı sunar. |
| 1inch Fusion | Profesyonel çözümleyiciler aracılığıyla gaz ödemeden işlem yapma imkanı verir. |
| Across | Köprü kurmaya gerek kalmadan zincirler arası hızlı niyet yürütme sağlar. |
Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
Her yenilik gibi, intent tabanlı sistemlerin de bazı zayıf noktaları vardır.