İçindekiler
Çin’in Dijital Parası Hakkında Şok Karar: Nakit Gibi Harca, Mevduat Gibi Kazan
Çin Merkez Bankası (PBoC), 2026 yılının ilk saatlerinde küresel finans tarihine geçecek bir adım attı. Artık Dijital Yuan (e-CNY), sadece bir ödeme aracı değil. Aksine, o artık bir yatırım aracı. Çünkü Çin hükümeti, ticari bankaların dijital cüzdan bakiyelerine faiz ödemesini zorunlu kıldı.
Peki, bu devrim niteliğindeki sistem nasıl işliyor? Dahası, bu hamle küresel ekonomiyi nasıl etkiler? İşte 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni dönemin tüm detayları.
Nakit Paradan Mevduat Hesabına Büyük Geçiş
Eskiden Dijital Yuan, cebinizdeki kağıt para gibiydi (M0). Yani durduğu yerde değer kazanmazdı. Ancak yeni düzenleme bu kuralı tamamen değiştirdi. Çin Merkez Bankası, e-CNY’yi resmen “faiz getiren mevduat parası” statüsüne yükseltti.
Böylece ticari bankalar, kullanıcıların gerçek isimle açtığı dijital cüzdanları artık birer “mevduat hesabı” olarak görüyor. Yani bankalar, bu bakiyeleri kendi bilançolarına dahil ediyor. Sonuç olarak, cüzdanınızdaki para siz uyurken bile çalışmaya devam ediyor.
Mevduat Sigortası ve Güvenlik Garantisi
Yatırımcıların en büyük korkusu her zaman güvenliktir. Neyse ki Çin, bu konuda da sağlam adımlar attı. Yetkililer, Dijital Yuan bakiyelerini standart mevduat sigortası kapsamına aldı.
Bunun anlamı şudur: Dijital cüzdanınızdaki paranız, tıpkı bankadaki vadeli hesabınız gibi devlet güvencesindedir. Ayrıca Merkez Bankası, bu paraları rezerv karşılık sistemine dahil etti. Dolayısıyla bankalar, dijital yükümlülükleri için kenara zorunlu karşılık ayırmak zorundadır. Yetkili olmayan ödeme kuruluşları ise yönettikleri tutarın tamamını rezervde tutmakla yükümlüdür.
İlklerin Ülkesi: Dünya Ekonomisinde Bir İlk
Bu hamleyle Çin, bir ilki başardı. Çünkü dünyada hiçbir büyük ekonomi, Merkez Bankası Dijital Parası’nı (CBDC) faizli bir enstrümana dönüştürmemişti.
Şanghay Finans Enstitüsü Başkan Yardımcısı Liu Xiaochun, durumu şöyle özetliyor: “Çin, CBDC’yi mevduat parası olarak konumlandıran ilk ekonomidir.” Açıkçası bu strateji, Çin’in dijital finans inovasyonundaki liderliğini perçinliyor.
Rakamlarla Dijital Yuan Çılgınlığı
Sistemin büyüklüğünü anlamak için verilere bakmalıyız. Kasım 2025 sonu itibarıyla ortaya çıkan tablo inanılmazdır:
-
İşlem Hacmi: Toplam işlem değeri 16.7 trilyon yuana ulaştı. Bu rakam yaklaşık 2.37 trilyon dolara eşittir.
-
İşlem Sayısı: Kümülatif işlem adedi 3.48 milyarı aştı.
Bu devasa rakamlar; perakende ödemeleri, kamu hizmetlerini ve sınır ötesi denemeleri kapsıyor. Şimdi bu devasa havuza “faiz geliri” eklendiğini düşünün. Şüphesiz, kullanım oranları 2026’da patlama yapacaktır.
Sonuç: Paranın Tanımı Değişiyor
Özetle Çin, parayı sadece harcanan bir kağıt olmaktan çıkardı. Onu, sahibine kazanç sağlayan dijital bir varlığa dönüştürdü. Sistem artık “nakit benzeri” değil, “hesap tabanlı” bir modele geçti.
Merkez Bankası altyapıyı kontrol ederken, ticari bankalar cüzdanları yönetiyor. Yani Dijital Yuan, bankacılık sisteminin ayrılmaz bir parçası oldu. Dijital Yuan faiz sistemi, diğer ülkeler için de bir model oluşturacaktır.