Düzenlemeler Canlı Gidildikçe İşletmelerin Bilmesi Gerekenler

AB Yapay Zeka Yasası Devrede: Şirketler İçin Yasaklar ve Yeni Kurallar

Gelecek hafta, AB Yapay Zeka Yasası’nın ilk yükümlülükleri devreye giriyor. Bu tarih, yapay zeka düzenlemeleri için yepyeni bir dönemi başlatıyor. Tam uyumluluk süreci 2025 ortasına kadar devam edecektir. Ancak Yasa’nın ilk aşaması 2 Şubat’ta başlıyor. Avrupa Birliği, belirli AI uygulamalarına kesin yasaklar getiriyor. Küresel şirketler artık katı kurallara uymak zorundadır. Ayrıca, düzenleyici ortamdaki riskler oldukça yüksektir.

Yüksek Riskli Uygulamalara Kesin Yasak

Yeni düzenlemeler, yüksek riskli AI sistemlerini hedef alıyor. Yetkililer, bu sistemlerin kullanımını tamamen yasaklıyor. Sosyal puanlama ve duygu tanıma sistemleri bu yasakların başında geliyor. Ayrıca, kamusal alanlarda gerçek zamanlı uzaktan biyometrik tanımlama yapmak suç teşkil ediyor. Kanun, bu senaryoları “kabul edilemez” olarak nitelendiriyor.

Kuralları ihlal eden şirketler büyük cezalarla karşılaşacaktır. Örneğin, bir şirket küresel yıllık cirosunun %7’sine kadar ceza ödeyebilir. Bu nedenle, kuruluşlar kısıtlamaları derhal anlamalıdır.

Erken Uyumluluk ve Veri Kalitesi

Informatica İklim, Sürdürülebilirlik ve Yapay Zeka Baş Stratejisti Levent Ergin, süreci değerlendiriyor. Ergin, “O gün sonunda geldi” diyerek durumu özetliyor. İşletmeler şu an aşamalı bir yaklaşımdadır. Ancak Ergin, zorlu hazırlık sürecinin artık nihai testle karşılaşacağını belirtiyor.

Çoğu gereksinim 2025 ortasında yürürlüğe girecektir. Buna rağmen, Levent Ergin erken yasakların belirleyici bir ton oluşturduğunu vurguluyor.

İşletmelerin Üzerindeki Çift Yönlü Baskı

Ergin’e göre, 2025 yılında işletmeler iki yönlü bir baskı hissedecek. Şirketler, veri kalitesi zorluklarıyla mücadele ediyor. Aynı zamanda, yapay zeka yatırımlarından somut geri dönüşler elde etmelidirler.

Bu durum adeta mükemmel bir fırtınadır. Avrupa’daki büyük işletmelerin %89’u çelişkili beklentiler içindedir. Ayrıca, %48’lik bir kesim teknolojik sınırlamalardan şikayetçidir. Bu şirketler, AI pilot projelerini üretime taşımakta zorlanıyor.

Başarının Anahtarı: Veri Yönetişimi

Levent Ergin, çözümün veri yönetişiminde yattığını savunuyor. Güçlü veri temelleri olmayan kuruluşlar durgunluk riski taşır. Bu durum, AI potansiyelini sınırlar.

Ergin şu soruyu soruyor: “Güçlü veri yönetişimi, AB Yapay Zeka Yasası’nın temel ilkesi değil mi?”

Şirketler veri kalitesine öncelik vermelidir. Ergin, “Veri kalitesini güçlendirmek artık isteğe bağlı değil, kritiktir” diyor. İşletmeler verilere yatırım yapmalıdır. Veriler doğru, bütünsel ve güncel olmalıdır.

AB Yapay Zeka Yasası’nın Küresel Etkisi

Norton Rose Fulbright’tan Marcus Evans, yasanın sınır tanımadığını belirtiyor. AB dışındaki kuruluşlar da bu kurallardan kaçamaz. Yasa, AB sınırlarının çok ötesinde geçerlidir.

Evans, “Yasa gerçekten küresel bir uygulamaya sahip olacak” diyor. Yasalar sadece AB’deki kuruluşları bağlamıyor. Çıktısı AB’de kullanılan her yapay zeka sistemi bu kapsama giriyor.

Örneğin, Amerika’daki bir şirket işe alım için AI kullanıyor olabilir. Eğer bu süreç AB vatandaşlarını etkiliyorsa, şirket kurallara uymalıdır.

İlk Adım: Yapay Zeka Envanteri

Evans, işletmelere net bir tavsiye veriyor: “Önce denetim yapın.” İşletmeler, AI teknolojisini nerede kullandıklarını anlamalıdır. Böylece, yasakları ihlal edip etmediklerini görebilirler.

Bu envanterden sonra daha geniş bir yönetim süreci başlar. Şirketler, veri koruma ve fikri mülkiyet risklerini de ele almalıdır. Ayrıca, ayrımcılık riskleri de masadaki diğer bir konudur.

Sorumlu İnovasyon ve Yapay Zeka Okuryazarlığı

EY Global’den Beatriz Sanz Sáiz, yasayı bir kilometre taşı olarak görüyor. Düzenleme, inovasyonu etik düşüncelerle dengeliyor. Zararlı uygulamalar yasaklanırken şeffaflık ön plana çıkıyor.

Sanz Sáiz, “Bu çerçeve, sorumlu bir gelecek için çok önemli” diyor. Mevzuat, teknolojik ilerleme için güven oluşturuyor. Güven, hesap verebilirlik ve yeniliği teşvik eder.

Eğitim Şart

Marcus Evans, personel eğitiminin önemine dikkat çekiyor. Kuruluşlar, personelin yapay zeka okuryazarlığına sahip olmasını sağlamalıdır. Yapay zekayı yönetenler, riskleri de anlamalıdır.

Yasaklanan Faaliyetler Listesi

İşletmeler, hangi eylemlerin suç olduğunu net bir şekilde bilmelidir. AB Yapay Zeka Yasası şu maddeleri kesinlikle yasaklar:

• Bilinçaltı manipülatif ve aldatıcı teknikler kullanmak.

• Kişilerin güvenlik açıklarını istismar etmek.

• Kabul edilemez sosyal puanlama sistemleri kurmak.

• Bireysel suç riski değerlendirmesi yapmak (İstisnalar hariç).

• İnternetten veya CCTV’den yüz tanıma verisi toplamak (Scraping).

• İşyeri ve okullarda duygu tanıma sistemleri kullanmak.

• Hassas kategorilere göre biyometrik sınıflandırma yapmak.

• Halka açık alanlarda gerçek zamanlı uzaktan biyometrik tanımlama yapmak.

Şirketler bu kategorilere dikkat etmelidir. Komisyonun rehberliği bu noktada kritiktir. Ayrıca, Yapay Zeka Ofisi yakında daha fazla kaynak yayınlayacaktır.

Sonuç ve Gelecek Vizyonu

Bu erken uygulama süreci sadece bir başlangıçtır. Yapay zeka, iş stratejilerinin merkezine yerleşiyor. Kuruluşlar, yeni kurallara uyum sağlamayı öğrenmelidir.

Şimdilik odak noktası bellidir. Veri yönetişimini geliştirin. Personelinizi eğitin. Proaktif bir yaklaşım benimseyin. Böylece, hızla gelişen bu manzarada lider konuma yükselebilirsiniz.